خطرناك ترين انديشه سياسي آرزوي خوشبخت ساختن انسان است و مصيبت زندگي اين است كه كوشش براي ساختن بهشت هميشه به ايجاد دوزخ منجر شده است.-كارل پوپر
يك ايدئولوژي سوخته !
اينجا مثل يك تنگ آب است ، ما هم ماهي هاي آن ، آيا ما جدا از همه هستيم يا فقط اين آب است كه فاصله ايجاد كرده؟ ما كه هستيم ؟ ضعيف تر ؟ قوي تر ؟ يا همان آدمهاي خشكي ؟ ، چرا كسي جواب نمي دهد ؟ مگر قرار نبود در رويا زندگي كنيم ؟ چرا حس مي كنم اين رويا بيشتر شبيه به كابوس است ؟ من غرق دريا شده ام يا دريا در من ؟
درود.
امروز Bioshock 2 رو تموم كردم و گفتم بد نيست به بررسي فلسفي اين دو نسخه بپردازيم. هرچند نسخه دوم همانند شاهكار Ken Levine نتوانست عمق ايدئولوژي او را به نمايش بكشد ولي همچنان با يك بازي بزرگ با حرف هايي سنگين و البته شنيدني طرف هستيم.
بدون شك Bioshock 1 يكي از برترين بازي هاي تاريخ بود ، بازي كه به جرات مي توانم بگويم تنها رقيبش فيلم The Matrix است. Ken Levine نويسنده و كارگردان نسخه اول ابتدا در پارامونت فيلم نامه نويس بوده و خوب به تكنيكهاي نويسندگي اشراف دارد. Ken Levine بازي خلق كرد كه فلسفه و منطقش جلو تر از گرافيك و گيم پلي آن بود.
قصد داريم در اينجا فلسفه داستان Bioshock 1 و 2 را بررسي كنيم تا به عظمت ايدئولوژي اين بازي پي ببريم.
مردي با رويايي خيس
درود.
امروز Bioshock 2 رو تموم كردم و گفتم بد نيست به بررسي فلسفي اين دو نسخه بپردازيم. هرچند نسخه دوم همانند شاهكار Ken Levine نتوانست عمق ايدئولوژي او را به نمايش بكشد ولي همچنان با يك بازي بزرگ با حرف هايي سنگين و البته شنيدني طرف هستيم.
بدون شك Bioshock 1 يكي از برترين بازي هاي تاريخ بود ، بازي كه به جرات مي توانم بگويم تنها رقيبش فيلم The Matrix است. Ken Levine نويسنده و كارگردان نسخه اول ابتدا در پارامونت فيلم نامه نويس بوده و خوب به تكنيكهاي نويسندگي اشراف دارد. Ken Levine بازي خلق كرد كه فلسفه و منطقش جلو تر از گرافيك و گيم پلي آن بود.
قصد داريم در اينجا فلسفه داستان Bioshock 1 و 2 را بررسي كنيم تا به عظمت ايدئولوژي اين بازي پي ببريم.
مردي با رويايي خيس
همه چيز با يك ايده شروع شد. Andrew Ryan يك سياستمدار صاحب نظر بود. او هميشه سياستهاي غلط آمريكا را نقد مي كرد و كم كم از "سيستم" خسته شده بود. دنيا در جنگ جهاني دوم مي سوخت ، منطق در وجود Andrew Ryan حرف اصلي را مي زد. او در آمريكا زندگي مي كرد ، ولي فساد جنگ حتي از آبها گذشته و به خاك آمريكا هم نفوذ كرده بود.
Ryan با دخالت آمريكا در جنگ مخالف بود و در ذهن خود علت اين آشوب را در دنيا بررسي مي كرد. از ديدگاه Ryan دنيا از دو جهت آسيب خورده و به جنون كشيده شده است. "دين و ذات انسان" دو امر انكار ناپذير براي تباهي انسان بوده اند. هيتلر يهودي ها را مي كشت و دنيا كم كم توسط آدمهاي ديوانه اداره ميشد. انسانها به دنبال قدرت هستند و براي رسيدن به آن هر كاري مي كنند. دين به بهانه اي براي هر گناه تبديل شده و ذات حيواني انسان بر ذات روحي آن غلبه كرده.
Ryan عقيده دارد "سيستم" در كنار انسانها در نهايت فاجعه را به بار مي آورد. قوانين ، ضابطه ها ، رهبرها و گروه ها ، حذب ها و اداره اين سيستم با يك خط مش تصويب شده ، يك فاجعه را خلق كرده. اين قوانين و حد و مرز ها در مقابل پيشرفت است و همين باعث شد كه Ryan كم كم به يك انسان فراري از سيستم تبديل شود.
Ryan با بزرگترين دانشمندان و صاحب نظرها در مورد ساختن يك دنيا به دور از اين مكان صحبت كرد. ابتدا قرار بود Ryan منطقه اي را روي خشكي بسازد كه به دور از قوانين و مصوب هاي سياسي اين دنيا باشد. اما اين كار غير ممكن بود ، چون اين كار مثل رستگاري در ميان فاسد ترين مكان است. اسميث در The Matrix مي گويد:" طبق آخرين تحقيقاتي كه من كردم ، شما انسانها در واقع پستاندار نيستيد. شما در گونه ي ويروس ها طبقه بندي مي شويد ، چون به هر جا كه مي رويد با تكثير خود تمام منابع آن را استفاده و محيط را تخريب مي كنيد".
Ryan نمي توانست به فضا سفر كند ، پس تصميم گرفت دنيايي را زير دريا و به دور از انسانها خلق كند. دنياي كاملا متفاوت.
بگذاريد ايده اوليه شهر Ryan يعني Rapture را بررسي كنيم:
Ryan تصميم گرفت در شهر خود فقط انسانهايي باسواد و مفيد زندگي كنند. آدمهايي كه هركدام يك نابغه باشند و فايده آنها بيش از مصرف و زندگي عادي آنها باشد. دانشمندان ، نظريه پردازان و افراد نخبه در اين گروه جاي مي گيرند. نجيب زادگان و انسانها اصليل هم در دنياي Rapture جاي دارند. Ryan اعتقاد داشت با خلق چنين دنيايي پيشرفت به يك امر عادي تبديل خواهد شد.
Ryan در ادامه دلايل تخريب انسانها را از ماهيت كلي شهر خود حذف كرد. او "خدا" و "دين" را يك واژه ي مسخره و فقط براي دل خوشي انسانها مي پنداشت. انسان در ذات خود موجودي نيازمند به قدرت برتر است ، پس طبيعي است كه خدا در افكار او حقيقي جلوه كند ؛ ولي حقيقت اين جا است كه تكيه كردن به يك موجودي كه حتي وجود ندارد ، آيا باعث عقب ماندگي و در جا زدن نمي شود؟
Ryan همانطور كه گفتيم "سيستم" را يك موجوديت مسخره مي دانست. با وجود سيستم احساس قدرت طلبي در مردم جاري مي شود و با اين وضع دوباره همان اشتباهات كره ي خاكي در Rapture هم جاري مي شود. Ryan حذب ها و بخش بندي شهر را كنار گذاشت و يك تنه Rapture را رهبري مي كرد. هيچ حد و مرزي براي مردم وجود نداشت و Ryan بيشتر يك مسئول براي Rapture بود تا يك رهبر.
Rapture به يك رويا تبديل شد و مردم در آن زندگي راحتي داشتند. پيشرفت علم ديگر مرزي به نام "دين" را پيش رو نداشت و به همين دليل تكنولوژي Rapture بسيار بالاتر از دنياي بالا بود.
همه چيز خوب بود تا اينكه ماده اي به نام Adam پيدا شد. اين ماده انرژي فوق العاده بالايي داشت كه در كمال تعجب سازگاري هايي هم با بدن انسان داشت.
Ryan پس از كشف اين ماده ، تصميم گرفت مردم Rapture را از لحاظ ژنتيكي هم برتر كند. سر انجام Adam وارد شهر شد و مردم با آن مي توانستند قدرتهاي فرا انساني پيدا كنند. Ryan با كلمه ي "ارتقا" سعي كرد مردم را به طرف Adam بكشد. اصلاح و ارتقا يك هدف بزرگ براي رايان ، خداي Rapture شده بود ؛ اما اگر رايان جمله ي اول تيتر ما را مي خواند بازهم همين فكر را مي كرد؟
دنياي خاكي با همين هدف به نابودي كشيده شد ، و Rapture ناخواسته بازهم مانند دنياي بالا نابود شد . مردم آنقدر از Adam استفاده كردند كه ژن هاي آنها تغيير كرد. مگر رايان يكي از علت هاي اصلي براي نابودي دنياي انسانها را قدرت نمي خواند ؟ پس چرا به فكرش نرسيد كه Adam همان قدرت است و مردم Rapture با اينكه هزاران مايل با دنياي خاكي فاصله دارند هنوز هم انسان هستند؟ آيا كسي مي تواندغريزه و ذات انسانها را عوض كند؟
Rapture به رويايي سوخته تبديل شد دقيقا از همان چيزي كه دوري مي كرد ضربه خورد. اين همان ايدئولوژي است كه با آن The Matrix خلق شد ، دنيايي براي اصلاح ، براي بهتر زندگي كردن ، ولي اين انسانها هستند كه پيرامون خود را مي سازند. مي گويند انسان مي تواند خود را با هر محيطي وفق دهد ، ولي من عقيده دارم اين محيط است كه خود را با انسان وفق مي دهد.
تولدي ديگر !
Bioshock آنقدر جاي بحث دارد كه واقعا مي توان يك كتاب قطور در مورد بررسي ايدئولوژي آن نوشت.
Ryan با دخالت آمريكا در جنگ مخالف بود و در ذهن خود علت اين آشوب را در دنيا بررسي مي كرد. از ديدگاه Ryan دنيا از دو جهت آسيب خورده و به جنون كشيده شده است. "دين و ذات انسان" دو امر انكار ناپذير براي تباهي انسان بوده اند. هيتلر يهودي ها را مي كشت و دنيا كم كم توسط آدمهاي ديوانه اداره ميشد. انسانها به دنبال قدرت هستند و براي رسيدن به آن هر كاري مي كنند. دين به بهانه اي براي هر گناه تبديل شده و ذات حيواني انسان بر ذات روحي آن غلبه كرده.
Ryan عقيده دارد "سيستم" در كنار انسانها در نهايت فاجعه را به بار مي آورد. قوانين ، ضابطه ها ، رهبرها و گروه ها ، حذب ها و اداره اين سيستم با يك خط مش تصويب شده ، يك فاجعه را خلق كرده. اين قوانين و حد و مرز ها در مقابل پيشرفت است و همين باعث شد كه Ryan كم كم به يك انسان فراري از سيستم تبديل شود.
Ryan با بزرگترين دانشمندان و صاحب نظرها در مورد ساختن يك دنيا به دور از اين مكان صحبت كرد. ابتدا قرار بود Ryan منطقه اي را روي خشكي بسازد كه به دور از قوانين و مصوب هاي سياسي اين دنيا باشد. اما اين كار غير ممكن بود ، چون اين كار مثل رستگاري در ميان فاسد ترين مكان است. اسميث در The Matrix مي گويد:" طبق آخرين تحقيقاتي كه من كردم ، شما انسانها در واقع پستاندار نيستيد. شما در گونه ي ويروس ها طبقه بندي مي شويد ، چون به هر جا كه مي رويد با تكثير خود تمام منابع آن را استفاده و محيط را تخريب مي كنيد".
Ryan نمي توانست به فضا سفر كند ، پس تصميم گرفت دنيايي را زير دريا و به دور از انسانها خلق كند. دنياي كاملا متفاوت.
بگذاريد ايده اوليه شهر Ryan يعني Rapture را بررسي كنيم:
Ryan تصميم گرفت در شهر خود فقط انسانهايي باسواد و مفيد زندگي كنند. آدمهايي كه هركدام يك نابغه باشند و فايده آنها بيش از مصرف و زندگي عادي آنها باشد. دانشمندان ، نظريه پردازان و افراد نخبه در اين گروه جاي مي گيرند. نجيب زادگان و انسانها اصليل هم در دنياي Rapture جاي دارند. Ryan اعتقاد داشت با خلق چنين دنيايي پيشرفت به يك امر عادي تبديل خواهد شد.
Ryan در ادامه دلايل تخريب انسانها را از ماهيت كلي شهر خود حذف كرد. او "خدا" و "دين" را يك واژه ي مسخره و فقط براي دل خوشي انسانها مي پنداشت. انسان در ذات خود موجودي نيازمند به قدرت برتر است ، پس طبيعي است كه خدا در افكار او حقيقي جلوه كند ؛ ولي حقيقت اين جا است كه تكيه كردن به يك موجودي كه حتي وجود ندارد ، آيا باعث عقب ماندگي و در جا زدن نمي شود؟
Ryan همانطور كه گفتيم "سيستم" را يك موجوديت مسخره مي دانست. با وجود سيستم احساس قدرت طلبي در مردم جاري مي شود و با اين وضع دوباره همان اشتباهات كره ي خاكي در Rapture هم جاري مي شود. Ryan حذب ها و بخش بندي شهر را كنار گذاشت و يك تنه Rapture را رهبري مي كرد. هيچ حد و مرزي براي مردم وجود نداشت و Ryan بيشتر يك مسئول براي Rapture بود تا يك رهبر.
Rapture به يك رويا تبديل شد و مردم در آن زندگي راحتي داشتند. پيشرفت علم ديگر مرزي به نام "دين" را پيش رو نداشت و به همين دليل تكنولوژي Rapture بسيار بالاتر از دنياي بالا بود.
همه چيز خوب بود تا اينكه ماده اي به نام Adam پيدا شد. اين ماده انرژي فوق العاده بالايي داشت كه در كمال تعجب سازگاري هايي هم با بدن انسان داشت.
Ryan پس از كشف اين ماده ، تصميم گرفت مردم Rapture را از لحاظ ژنتيكي هم برتر كند. سر انجام Adam وارد شهر شد و مردم با آن مي توانستند قدرتهاي فرا انساني پيدا كنند. Ryan با كلمه ي "ارتقا" سعي كرد مردم را به طرف Adam بكشد. اصلاح و ارتقا يك هدف بزرگ براي رايان ، خداي Rapture شده بود ؛ اما اگر رايان جمله ي اول تيتر ما را مي خواند بازهم همين فكر را مي كرد؟
دنياي خاكي با همين هدف به نابودي كشيده شد ، و Rapture ناخواسته بازهم مانند دنياي بالا نابود شد . مردم آنقدر از Adam استفاده كردند كه ژن هاي آنها تغيير كرد. مگر رايان يكي از علت هاي اصلي براي نابودي دنياي انسانها را قدرت نمي خواند ؟ پس چرا به فكرش نرسيد كه Adam همان قدرت است و مردم Rapture با اينكه هزاران مايل با دنياي خاكي فاصله دارند هنوز هم انسان هستند؟ آيا كسي مي تواندغريزه و ذات انسانها را عوض كند؟
Rapture به رويايي سوخته تبديل شد دقيقا از همان چيزي كه دوري مي كرد ضربه خورد. اين همان ايدئولوژي است كه با آن The Matrix خلق شد ، دنيايي براي اصلاح ، براي بهتر زندگي كردن ، ولي اين انسانها هستند كه پيرامون خود را مي سازند. مي گويند انسان مي تواند خود را با هر محيطي وفق دهد ، ولي من عقيده دارم اين محيط است كه خود را با انسان وفق مي دهد.
تولدي ديگر !
در Bioshock 2 ما همان Rapture نابود شده را داريم. Fontaine براي به قدرت رسيدن و گرفتن جاي Ryan همان غرايز حيواني انسان را پيش گرفت و در آخر توسط Jack ، شخصيت اصلي قسمت اول كشته شد.
Sofia Lamb زني بود كه با ايدئولوژي Ryan موافق نبود. او عقيده داشت ، طرح رايان نياز به اصلاح دارد. در زمان زندگي رايان جنگ هاي سياسي بين Lamb و او شكل گرفت. Rapture كم كم با دو ديد تبديل شد. عده اي رايان را قبول داشتند و عده ي ديگر با حرف هاي لمب موافق بودند.
پس از مرگ رايان ، لمب Rapture را به دست گرفت. لمب بر خلاف رايان تصميم گرفت حكومتي بر پايه استبداد خلق كند. او يك مشاور هم داشت كه يك كشيش بود. لمب دين را باز به Rapture بازگرداند و يكي از بزرگترين ضربه ها را با اين كار به شهر زد. آزادي بي مرز رايان به نوعي حكومت نظامي تبديل شد . ايده هاي گاه پوچ گرايانه رايان به پيروي شديد از مذهب تغيير يافت. "ارتقا" به رستگاري لفظي تبديل شد. لمب مردم را مانند هيتلر بر عليه دشمن شستشوي مغزي ميداد. با سخن راني هايي كه بسيار شبيه به هيتلر و رهبران سياسي بزرگ بود سعي داشت شهر را دوباره متولد كند و نوعي نژاد پرستي را خلق كند.
اين تغيير و تحول هاي سريع و به قولي انقلاب وسيع در Rapture نه تنها ، اين شهر را دوباره متولد كرد ، بلكه بيش از پيش به ويراني كشيد و لمب به تنهايي شهر را نابود تر از قبل كرد. او حتي نمي توانست خانواده ي خود و دخترش را اداره كند چه برسد به شهر بزرگ Rapture.
در مرحله اي از Bioshock 2 به يكي از دفاتر رايان مي رويم. او با خلق نمايش هايي تئاتر مانند نشان مي دهد ، هروقت دانشمندان يا هنرمندها قصد داشته اند پيشرفت كنند. سيستم و انگل هاي جامعه مانع آن شده اند و دست هاي نامرئي (دست هاي مكانيكي در بازي) مانع پيشرفت هستند. آيا Fontaine و Lamb همان انگل هاي جامعه نبودند كه دنياي رايان را خراب كردند ؟
Sofia Lamb زني بود كه با ايدئولوژي Ryan موافق نبود. او عقيده داشت ، طرح رايان نياز به اصلاح دارد. در زمان زندگي رايان جنگ هاي سياسي بين Lamb و او شكل گرفت. Rapture كم كم با دو ديد تبديل شد. عده اي رايان را قبول داشتند و عده ي ديگر با حرف هاي لمب موافق بودند.
پس از مرگ رايان ، لمب Rapture را به دست گرفت. لمب بر خلاف رايان تصميم گرفت حكومتي بر پايه استبداد خلق كند. او يك مشاور هم داشت كه يك كشيش بود. لمب دين را باز به Rapture بازگرداند و يكي از بزرگترين ضربه ها را با اين كار به شهر زد. آزادي بي مرز رايان به نوعي حكومت نظامي تبديل شد . ايده هاي گاه پوچ گرايانه رايان به پيروي شديد از مذهب تغيير يافت. "ارتقا" به رستگاري لفظي تبديل شد. لمب مردم را مانند هيتلر بر عليه دشمن شستشوي مغزي ميداد. با سخن راني هايي كه بسيار شبيه به هيتلر و رهبران سياسي بزرگ بود سعي داشت شهر را دوباره متولد كند و نوعي نژاد پرستي را خلق كند.
اين تغيير و تحول هاي سريع و به قولي انقلاب وسيع در Rapture نه تنها ، اين شهر را دوباره متولد كرد ، بلكه بيش از پيش به ويراني كشيد و لمب به تنهايي شهر را نابود تر از قبل كرد. او حتي نمي توانست خانواده ي خود و دخترش را اداره كند چه برسد به شهر بزرگ Rapture.
در مرحله اي از Bioshock 2 به يكي از دفاتر رايان مي رويم. او با خلق نمايش هايي تئاتر مانند نشان مي دهد ، هروقت دانشمندان يا هنرمندها قصد داشته اند پيشرفت كنند. سيستم و انگل هاي جامعه مانع آن شده اند و دست هاي نامرئي (دست هاي مكانيكي در بازي) مانع پيشرفت هستند. آيا Fontaine و Lamb همان انگل هاي جامعه نبودند كه دنياي رايان را خراب كردند ؟
آخرین ویرایش:
Google